Qərbi Azərbaycan İcması
Müsahibənin birinci hissəsində Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinin 2003-cü ildən 2020-ci il Zəfərinə qədər keçdiyi əsas mərhələlərdən, dövlət quruculuğu siyasətindən, iqtisadi gücün yaradılmasından, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsindən və Qarabağ məsələsində uzunmüddətli siyasi-diplomatik mübarizədən danışdıq.
Lakin Azərbaycanın son iyirmi ildən artıq müddətdə keçdiyi siyasi yol 2020-ci il Zəfəri ilə yekunlaşmadı. Əksinə, Zəfər Azərbaycanın qarşısında tamamilə yeni siyasi və geosiyasi mərhələ açdı. 2023-cü ildə suverenliyin tam bərpası, regionda yeni reallıqların yaranması, Azərbaycanın artan beynəlxalq çəkisi və dəyişən dünya düzəni Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinin yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Müsahibənin ikinci hissəsində məhz bu mərhələdən, Cənab Prezidentin liderlik xüsusiyyətlərindən, Azərbaycanın yeni geosiyasi imkanlarından və qarşıdakı çağırışlardan danışırıq.
– 2023-cü ildə Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpa edilməsi Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətində hansı tarixi mərhələni tamamladı?
– 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın suverenliyinin bütün ərazisində bərpa olunması dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biridir.
Bu hadisə 30 ildən artıq davam edən işğal probleminin artıq tamamilə aradan qalxması demək idi. 2020-ci ildə ərazilərimizin böyük hissəsi azad edildi, 2023-cü ildə isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyi təmin olundu.
Beləliklə, Cənab Prezident İlham Əliyevin prezidentliyinin ən mühüm siyasi nəticələrindən biri olan ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası reallığa çevrildi.
– Sizi uzun illərdir siyasi proseslərin içində olan bir ziyalı və deputat kimi soruşuram: Cənab Prezident İlham Əliyevin liderliyini fərqləndirən əsas xüsusiyyət nədir?
– Məncə, burada ən əsas xüsusiyyət siyasi iradə ilə strateji düşüncənin vəhdətidir. Böyük dövlətçilik məqsədlərinə çatmaq üçün təkcə istək kifayət etmir. Hadisələrin inkişaf istiqamətini qabaqcadan görmək, imkanları düzgün qiymətləndirmək və uyğun zamanda qərar qəbul etmək lazımdır.
Cənab Prezidentin fəaliyyətində bu xüsusiyyət xüsusilə Qarabağ məsələsində özünü göstərdi. Uzun illər ərzində Azərbaycan həm danışıqlar prosesində iştirak etdi, həm öz hərbi və iqtisadi gücünü artırdı, həm də beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirdi.
Nəticədə Azərbaycan tarixinin ən böyük məqsədlərindən birinə nail oldu.
– Cənab Prezidentin siyasi qərarlarında strateji səbr və doğru zamanı gözləmək xüsusiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
– Dövlət siyasətində səbr zəiflik deyil. Əksinə, bəzən ən böyük siyasi güc düzgün zamanı gözləyə bilməkdir. Məncə, Azərbaycan son iyirmi ildə bunu dəfələrlə nümayiş etdirib.
Qarabağ məsələsində də Azərbaycan hər bir mərhələdə öz imkanlarını və beynəlxalq vəziyyəti nəzərə aldı. Amma səbr heç vaxt məqsəddən imtina etmək anlamına gəlmədi. Azərbaycanın mövqeyi dəyişmədi: işğal olunmuş ərazilər azad edilməli, ölkənin ərazi bütövlüyü bərpa olunmalıdır.
– Cənab Prezident İlham Əliyevin daxili siyasəti ilə xarici siyasəti arasında hansı vahid strategiyanı görürsünüz?
– Bu iki istiqaməti bir-birindən ayırmaq mümkün deyil. Güclü xarici siyasətin arxasında güclü dövlət dayanmalıdır. Dövlətin iqtisadi imkanları, ordusu, sosial sabitliyi və beynəlxalq tərəfdaşları onun xarici siyasət imkanlarını müəyyənləşdirir.
Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi siyasətdə daxili inkişafla xarici siyasət bir-birini tamamlayıb. İnfrastrukturun qurulması, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, enerji və nəqliyyat layihələri, müdafiə qabiliyyətinin artırılması və diplomatik əlaqələrin genişləndirilməsi vahid dövlət strategiyasının müxtəlif istiqamətləridir.
– Bu gün Azərbaycan artıq yalnız regional deyil, regional proseslərə təsir edən dövlət kimi qiymətləndirilir. Sizcə, bu dəyişimin əsas səbəbləri nələrdir?
– Bunun bir səbəbi yoxdur. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi imkan yaradır, amma coğrafiyanın özü heç vaxt siyasi gücə çevrilmir. Bunun üçün dövlətin həmin imkanlardan istifadə etmək bacarığı olmalıdır.
Azərbaycan enerji, nəqliyyat, logistika, təhlükəsizlik və diplomatiya sahələrində öz imkanlarını bir-birinə bağlamağı bacardı. Bu gün Bakıdan keçən enerji və nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyəti yalnız Azərbaycan üçün deyil, bir çox dövlətlər üçün böyükdür.
Azərbaycanın regional proseslərdə çəkisinin artması da məhz bu amillərin nəticəsidir.
– Dünya yeni geosiyasi mərhələyə daxil olur. Sizcə, Cənab Prezident İlham Əliyevin qarşıdakı dövr üçün Azərbaycanın qarşısında gördüyü əsas mənzərə necədir?
– Dünya dəyişir və bu dəyişiklik Azərbaycanın qarşısında həm yeni imkanlar, həm də yeni risklər yaradır. Məncə, Azərbaycanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, ölkəmiz bu dəyişiklikləri kənardan izləyən dövlət deyil, artıq proseslərin müəyyən hissəsində iştirak edən və öz maraqlarını müdafiə edən aktordur.
Orta Dəhliz, enerji təhlükəsizliyi, Türk dünyasının inteqrasiyası, regional nəqliyyat və kommunikasiya layihələri Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açır.
Bu mərhələdə əsas məsələ həmin imkanlardan milli inkişaf və dövlət təhlükəsizliyi naminə düzgün istifadə etməkdir.
– Qarşıdakı onillikdə Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi strategiyasının qarşısında duran əsas çağırışlar nələr olacaq?
– Qarşıdakı dövr əvvəlkindən daha mürəkkəb olacaq. Çünki artıq məsələ yalnız ərazi bütövlüyünün bərpasından ibarət deyil. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması, əhalinin qayıdışı, iqtisadi inkişafın yeni mərhələyə keçirilməsi, Azərbaycanın regional nəqliyyat və enerji mərkəzi kimi mövqeyinin gücləndirilməsi qarşıda duran əsas vəzifələrdəndir.
Eyni zamanda dünya siyasətində böyük güclər arasında rəqabət artır. Azərbaycan öz müstəqil siyasətini qorumaqla yanaşı, yeni geosiyasi reallıqlara çevik uyğunlaşmalıdır.
Məncə, qarşıdakı mərhələnin əsas vəzifəsi qazandığımız siyasi və hərbi üstünlükləri davamlı iqtisadi və geosiyasi üstünlüyə çevirməkdir.
– Siz Cənab Prezident İlham Əliyevlə müxtəlif səviyyələrdə görüşmüsünüz. Şəxsi müşahidələrinizə əsasən, onu siyasətçi kimi necə xarakterizə edərdiniz?
– Mənim müşahidəmə görə, Cənab Prezident məsələlərin mahiyyətinə dərindən bələd olan, detallara diqqət yetirən və qarşısındakı problemin müxtəlif tərəflərini nəzərə alan siyasətçidir. Onunla söhbətlərdə hər hansı məsələnin yalnız bir tərəfinə deyil, bütövlükdə prosesin gələcək inkişafına diqqət yetirdiyini görmək mümkündür.
Məncə, bu xüsusiyyət siyasətçi üçün çox vacibdir. Çünki dövlət başçısının verdiyi qərarın nəticəsi təkcə bu günə deyil, illər sonrakı vəziyyətə də təsir göstərir.
– Cənab Prezidentin ictimaiyyət qarşısında görünən siyasi obrazı ilə şəxsi ünsiyyətdə müşahidə etdiyiniz lider arasında hansı fərqlər var?
– İctimaiyyət qarşısında Cənab Prezident təbii olaraq dövlət başçısı kimi çıxış edir. Onun hər bir sözü və davranışı dövlətin mövqeyi kimi qəbul olunur. Şəxsi ünsiyyətdə isə onun məsələlərin mahiyyətinə marağı, detalları bilməsi və həmsöhbətinin fikrinə diqqətlə yanaşması daha aydın hiss olunur.
Mənim üçün ən diqqətçəkən cəhətlərdən biri odur ki, mürəkkəb məsələlər haqqında danışarkən onların tarixini və səbəblərini yaxşı bilir. Bu da qərarların təsadüfi deyil, müəyyən siyasi məntiq üzərində qurulduğunu göstərir.
– Cənab Prezident İlham Əliyevin bir siyasətçi kimi ən güclü tərəfi sizcə nədir: siyasi iradəsi, uzaqgörənliyi, diplomatik qabiliyyəti, yoxsa hadisələri doğru zamanda qiymətləndirmək bacarığı?
– Bunlardan yalnız birini seçmək çətindir. Əslində, onun siyasi fəaliyyətinin gücü məhz bu xüsusiyyətlərin bir-birini tamamlamasındadır.
Uzaqgörənlik düzgün istiqaməti müəyyənləşdirir, diplomatiya həmin istiqamətdə imkanlar yaradır, siyasi iradə isə qərarı həyata keçirməyə imkan verir. Doğru zaman duyumu isə bütün bunları bir nöqtədə birləşdirir.
Azərbaycanın son iyirmi ildən artıq müddətdə keçdiyi siyasi yol bu xüsusiyyətlərin birlikdə necə nəticə verdiyini göstərir.
– Cənab Prezidentin müharibə dövründə dünya mediasına verdiyi müsahibələri ayrıca siyasi hadisə kimi qiymətləndirmək olarmı?
– Mən bunu Azərbaycanın informasiya müharibəsində mühüm üstünlüklərindən biri hesab edirəm. Müharibə şəraitində informasiya cəbhəsi bəzən hərbi cəbhə qədər əhəmiyyətli olur. Çünki dünyaya baş verən hadisələri kim və necə izah edirsə, beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyinə də müəyyən təsir göstərir.
Cənab Prezidentin xarici media nümayəndələri ilə birbaşa ünsiyyəti Azərbaycanın mövqeyinin müxtəlif ölkələrin auditoriyasına çatdırılmasına imkan verdi. Burada əsas üstünlük ondan ibarət idi ki, Cənab Prezident suallardan yayınmır, konkret faktlarla cavab verir və Azərbaycanın mövqeyini açıq şəkildə müdafiə edirdi.
– Əziz müəllim, tarixə bir qədər uzaqdan baxanda, sizcə, Cənab Prezident İlham Əliyevin 2003-cü ildən bu günə qədərki siyasi fəaliyyətinin Azərbaycanın tarixində ən böyük nəticəsi nə oldu?
– Məncə, ən böyük nəticə Azərbaycanın öz taleyini müəyyənləşdirən, milli maraqlarını müdafiə etmək imkanına malik güclü dövlətə çevrilməsidir.
Ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin bərpası bunun ən böyük tarixi nəticəsidir. Amma bununla yanaşı, Azərbaycan iqtisadi, diplomatik, hərbi və geosiyasi baxımdan da əvvəlki Azərbaycan deyil.
Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətini yalnız bir hadisə ilə qiymətləndirmək mümkün deyil. Bu fəaliyyətin nəticəsi bütövlükdə Azərbaycanın dövlət kimi güclənməsində, beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsində və milli maraqlarını daha böyük imkanlarla müdafiə edə bilməsində özünü göstərir.
Mən hesab edirəm ki, tarix Cənab Prezident İlham Əliyevin prezidentliyini Azərbaycanın müstəqillik dövrünün ən mühüm mərhələlərindən biri kimi qiymətləndirəcək. Çünki bu dövrdə Azərbaycan həm öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdi, həm də regionda və daha geniş coğrafiyada öz sözünü deyə bilən dövlətə çevrildi.
– Əziz müəllim, müsahibəyə görə təşəkkür edirik. Sizinlə söhbətimiz, düşünürəm ki, oxucularımız üçün də maraqlı və faydalı olacaq.
– Mən də sizə təşəkkür edirəm. Hesab edirəm ki, belə söhbətlərin aparılması vacibdir. Çünki dövlətimizin keçdiyi yolu, əldə olunan nəticələri və qarşıda duran vəzifələri daha dərindən anlamaq üçün bu məsələlər haqqında daim danışmaq, düşünmək və onları gələcək nəsillərə düzgün çatdırmaq lazımdır. Sizə və deportasiya.az kollektivinə fəaliyyətinizdə uğurlar arzulayıram.