Qərbi Azərbaycan İcması

Əziz Ələkbərli,

Milli Məclisin deputatı,

Qərbi Azərbaycan İcması

İdarə Heyətinin sədri

İnsanın həyatında elə adamlar var ki, illər keçir, yollar dəyişir, saçlar ağarır, həyatın gətirdiyi min bir qayğı adamı öz içinə çəkir, amma onların adı yaddaşdan heç vaxt silinmir. Müəllim belə adamlardandır. Uşaqlıqda qarşımızda dayanıb bizə hərfləri, rəqəmləri, tarixin səhifələrini, dünyanın sirlərini öyrədən müəllim sonralar həyatımızın bir parçasına çevrilir. Bəzən onun dediyi bir cümləni illər sonra xatırlayırıq, bəzən bir nəsihətinin mənasını yalnız yaşa dolandan sonra anlayırıq. Müəllimin əsl gücü də elə bundadır: o, dərs bitəndən sonra da insanın içində danışmağa davam edir.

5 oktyabr dünyanın müxtəlif ölkələrində müəllim əməyinə ehtiram günü kimi qeyd olunur. Bu gün müəllim peşəsinin cəmiyyət və dövlət üçün əhəmiyyətini bir daha xatırlamaq baxımından xüsusi məna daşıyır. Amma müəllim haqqında danışanda sənədlərin, rəqəmlərin, tədbirlərin o biri tərəfində daha böyük bir həqiqət dayanır. O həqiqət bizim öz həyatımızdır. Çünki hər birimizin həyatında bizi dəyişən, bizə yol göstərən, bəzən səhvimizi üzümüzə deyən, bəzən də hamının görmədiyi qabiliyyətimizi görüb bizə inanan bir müəllim olub.

Müəllim uşağın qarşısında təkcə kitab açmır. O, uşağın qarşısında həyatın qapısını açır. Sinfə daxil olan müəllim bəzən qarşısındakı şagirdin hansı həyat yolundan keçəcəyini bilmir. O, gələcəyin həkiminə, mühəndisinə, yazıçısına, hərbçisinə, alimə, dövlət adamına, sənətkara dərs deyir. Onun qarşısında oturan uşaqların hər biri başqa bir taledir. Müəllimin böyük məsuliyyəti də budur ki, o talelərə toxunur.

Azərbaycan dövlətinin təhsilə münasibətində müəllim və məktəb həmişə xüsusi yer tutub. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində təhsil məsələsi yalnız savadlandırma sahəsi kimi deyil, xalqın gələcəyini müəyyənləşdirən mühüm istiqamət kimi qiymətləndirilib. Onun yanaşmasında məktəb, müəllim və gənc nəslin yetişdirilməsi dövlətin gələcəyi ilə birbaşa bağlı idi. Təhsilin inkişafına, milli kadr potensialının formalaşdırılmasına, gənclərin yüksək səviyyəli bilik almasına göstərilən diqqət sonrakı illərdə də dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq davam etdirildi.

Ulu Öndərin müəllimə münasibətində də bu böyük məsuliyyət aydın görünürdü. Çünki müəllim yalnız müəyyən fənni tədris edən mütəxəssis deyil, gələcək vətəndaşı yetişdirən insandır. Məktəbdə verilən hər bir bilik, hər bir tərbiyəvi söz, hər bir düzgün istiqamət illər sonra cəmiyyətin həyatında öz nəticəsini göstərir. Bu baxımdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təhsilə və müəllim əməyinə verdiyi yüksək qiymət bütöv bir dövlətçilik düşüncəsinin tərkib hissəsi idi.

Bu siyasət cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə yeni mərhələdə davam etdirildi. Ölkənin müxtəlif bölgələrində yeni məktəb binalarının tikilməsi, mövcud məktəblərin əsaslı şəkildə yenilənməsi, onların maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi, müasir laboratoriyaların, kompüter və digər tədris imkanlarının yaradılması təhsil sahəsində aparılan işlərin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi. Təhsilin, biliyin və insan kapitalının ölkənin gələcəyi baxımından əhəmiyyəti dövlət siyasətində xüsusi yer aldı.

Bu siyasətin mahiyyəti yalnız yeni məktəb binalarının tikilməsində deyil. Məktəbin divarları yenilənə bilər, sinif otaqları müasir avadanlıqlarla təchiz oluna bilər, texnologiyalar dəyişə bilər. Amma bütün bunların mərkəzində yenə müəllim dayanır. Çünki ən müasir məktəbdə belə uşağın qarşısına çıxan, ona bilik verən, onu düşünməyə, araşdırmağa, sual verməyə və nəticə çıxarmağa öyrədən insandır müəllim.

Son illərdə müəllim peşəsinin nüfuzunun yüksəldilməsi, müəllimlərin peşəkarlığının artırılması, müasir təlim metodlarının tətbiqi də təhsil siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi diqqətdə saxlanılıb. Bu, müəllim əməyinin yalnız məktəb daxilində deyil, bütövlükdə cəmiyyətin inkişafında nə qədər böyük əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

Bəzən müəllimin zəhməti dərhal görünmür. Əkilən toxum kimi illərlə torpağın altında qalır. Sonra bir gün həmin şagird böyüyür, öz ailəsini qurur, cəmiyyətə xidmət edir, övlad böyüdür və haradasa, kiminsə yanında müəlliminin dediyi bir sözü təkrar edir. O zaman anlayırsan ki, müəllimin əməyinin ölçüsü məktəbdə yazılan qiymətlə, keçirilən dərslə, alınan sertifikatla bitmir. Müəllimin əsl nəticəsi yetişdirdiyi insandır.

Bizim xalqın yaddaşında müəllim sözünün həmişə xüsusi yeri olub. Azərbaycan tarixində elm və maarif yolunu işıqlandıran böyük ziyalılarımızın, məktəb yaradan, kitab yazan, insan yetişdirən şəxsiyyətlərimizin hər biri əslində müəllimlik məfhumunu daha da ucaldıb. Onlar üçün müəllimlik sadəcə bir peşə olmayıb. Bu, millətin gələcəyinə xidmət missiyası olub.

Müəllim həm də yaddaşın keşikçisidir. Uşaq öz xalqının tarixini, dilini, ədəbiyyatını, mədəniyyətini, mənəvi dəyərlərini ilk dəfə çox vaxt müəllimin dilindən eşidir. Bir millətin özünü tanıması, keçmişini bilməsi, gələcəyə inamla baxması üçün məktəbin və müəllimin rolu əvəzsizdir.

Bu gün dünya dəyişir. Texnologiyalar inkişaf edir, süni intellekt həyatımıza daxil olur, məlumatı bir neçə saniyədə əldə etmək mümkünləşir. Ancaq bütün bunlar müəllimin əhəmiyyətini azaltmır. Əksinə, məlumatın çoxaldığı bir dünyada doğru ilə yanlışı, əsasla ikinci dərəcəlini, biliyin özü ilə biliyin mənasını ayırd etməyi öyrədən insana ehtiyac daha da artır.

Çünki məlumatı maşın da verə bilər, amma insanın qarşısında insan dayanıb onun gözünün içinə baxaraq “Sən bacararsan” deməlidir. Uşağın səhvindən qorxmamağı, yıxılanda yenidən ayağa qalxmağı, başqasına hörmət etməyi, haqqı müdafiə etməyi, zəhmətdən qaçmamağı öyrətmək təkcə texnologiyanın işi deyil. Bunlar müəllim şəxsiyyətinin gücü ilə formalaşan dəyərlərdir.

Müəllim haqqında danışanda onun da insan olduğunu unutmamalıyıq. Onun da yorğunluğu, qayğıları, ailəsi, şəxsi həyatı var. Amma müəllim hər səhər məktəbə daxil olanda öz şəxsi dərdlərini bir müddət kənarda qoyub uşaqların qarşısına çıxır. Qarşısındakı şagird üçün onun əhvalı, səsi, münasibəti, bir sözünün tonu belə əhəmiyyət daşıya bilər. Bəlkə də buna görə müəllimlik həm böyük şərəf, həm də böyük məsuliyyətdir.

Müəllimə hörmət onun adını ildə bir dəfə çiçəklərlə yad etməkdən daha böyük məsələdir. Müəllimə hörmət məktəbə hörmətdir, elmə hörmətdir, kitaba hörmətdir, uşağın gələcəyinə hörmətdir. Müəllimin sözünün, zəhmətinin və şəxsiyyətinin cəmiyyətdə layiqli qiymət alması gələcəyimizə verilən qiymətdir.

Bu gün məktəblərdə minlərlə müəllim səssiz-səssiz öz işini görür. Kənd məktəbində bir sinfin qarşısında dayanan müəllim də, böyük şəhərin məktəbində dərs deyən müəllim də eyni məsuliyyəti daşıyır: insan yetişdirmək. Bəzən onun adı qəzetlərə düşmür, haqqında reportaj hazırlanmır, gördüyü iş böyük tədbirlərdə səslənmir. Amma onun yetişdirdiyi bir şagirdin uğuru illər sonra bütün cəmiyyətin qazancına çevrilir.

Ona görə də müəllim haqqında ən doğru söz bəlkə də budur: müəllim gələcəyə işləyən insandır. O, bu günün alqışını deyil, sabahın nəticəsini gözləyir.

Mən bütün müəllimləri, xüsusilə ömrünü məktəbə, uşaqlara və elmə həsr edən fədakar Azərbaycan müəllimlərini 5 oktyabr – Ümumdünya Müəllimlər Günü münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Onlara möhkəm cansağlığı, ailə səadəti, pedaqoji fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıram.

Və bir də illər əvvəl bizə dərs deyən, artıq aramızda olmayan müəllimlərimizi xatırlayaq. Onların bəzisinin adı yaddaşımızda bir soyad, bir üz, bir səs kimi qalıb. Bəzisinin yazdığı ilk “əla” qiyməti, bəzisinin sərt baxışı, bəzisinin mehriban sözü hələ də gözümüzün qabağındadır. İnsan bəzən müəllimini yalnız onun yoxluğunda daha dərindən anlayır.

Çünki müəllim gedir, amma öyrətdiyi qalır.

Müəllim ömrümüzdən keçir, amma onun izi ömrümüzdə qalır.

Müəllimlər Gününüz mübarək!