Qərbi Azərbaycan İcması

Əziz Ələkbərli,
Milli Məclisin deputatı, 
Qərbi Azərbaycan İcması

İdarə Heyətinin sədri

Bəzi şəhərlər xəritədə bir məkan, bəziləri tarix kitablarında bir səhifə, bəziləri isə bütöv bir xalqın mənəvi dünyası, milli yaddaşı və qürur ünvanıdır. Şuşa sonunculardandır. Bu şəhərin adı çəkiləndə göz önündə yalnız uca qayalar, əzəmətli qala divarları, daş döşənmiş küçələr və başı buludlara söykənən dağlar canlanmır. Şuşa həm də muğamın ecazkar səsi, Vaqifin poeziyası, Natəvanın zərif ruhu, Üzeyirin musiqisi, Bülbülün avazı, Qarabağın əsrarəngiz təbiəti və Azərbaycan xalqının sınmayan iradəsi deməkdir. Şuşanın azadlığı buna görə də yalnız bir şəhərin işğaldan qurtuluşu deyil, milli yaddaşımızın öz doğma ünvanına qayıdışı, tarixi ədalətin bərpası və xalqımızın iradəsinin təntənəsi idi.

Şuşanın tarixi onun hər daşında, hər döngəsində, hər bulağında, hər qədim tikilisində yaşayır. Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan bu şəhər qısa müddətdə Qarabağın mühüm siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzlərindən birinə çevrildi. Burada söz sənəti, musiqi, memarlıq və el sənətkarlığı bir-birini tamamlayaraq özünəməxsus bir mədəni mühit yaratdı. Şuşanın yetirdiyi görkəmli şəxsiyyətlər Azərbaycan mədəniyyətini zənginləşdirməklə yanaşı, onun şöhrətini dünyanın müxtəlif guşələrinə yaydılar. Bu şəhərdə doğulan, yaşayan və yaradan sənətkarların səsi zamanın sərhədlərini aşdı, onların əsərləri nəsillərdən-nəsillərə ötürülərək milli sərvətimizə çevrildi. Şuşa məhz buna görə xalqımızın qəlbində adi yaşayış məntəqəsi deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin beşiklərindən biri, milli varlığımızın ayrılmaz parçası kimi yaşadı.

Lakin 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın işğalı xalqımızın yaddaşında silinməz bir yara açdı. Şəhərin sakinləri doğma ev-eşiklərini, uşaqlıq xatirələrini, ata-baba ocaqlarını arxada qoyaraq didərgin düşdülər. Şuşanın küçələrində illərlə Azərbaycan musiqisinin səsi eşidilmədi, tarixi-mədəni irsimizə ağır zərbə vuruldu, bir sıra abidələr dağıntılara və təhqirlərə məruz qaldı. Ancaq işğal Şuşanın ruhunu xalqımızın yaddaşından silə bilmədi. Şəhər həsrətə, nisgilə, eyni zamanda dönməz qayıdış inamına çevrildi. Şuşa uzaqda qalsa da, heç vaxt bizdən ayrı düşmədi; o, hər bir azərbaycanlının qəlbində yaşadı, hər Zəfər arzusunda özünə yer tapdı.

Bu inamın arxasında dövlətçilik iradəsi, xalqın birliyi və illərlə aparılan məqsədyönlü quruculuq dayanırdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik strategiyası Azərbaycanın möhkəmlənməsinin, milli maraqlarımızın qorunmasının və gələcək qələbələrimizin təməlini formalaşdırdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizin iqtisadi və hərbi qüdrəti artırıldı, ordu quruculuğu yeni mərhələyə yüksəldi, beynəlxalq mövqelərimiz möhkəmləndirildi. Bütün bunlar tarixi ədalətin bərpası üçün zəruri zəmin yaratdı. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə xalqımızın illərlə qəlbində yaşatdığı qayıdış arzusunun gerçəkləşməsi yolunda həlledici mərhələ oldu.

Şuşaya gedən yol qəhrəmanlıq, fədakarlıq və misilsiz hərbi məharət yolu idi. Şəhərin sıldırım qayaları, sıx meşələri, sərt dağlıq relyefi qarşıya son dərəcə çətin maneələr çıxarırdı. Lakin Azərbaycan əsgəri üçün Vətən sevgisindən üstün heç bir maneə, müqəddəs torpağı azad etmək əzmindən güclü heç bir qüvvə yox idi. Şuşa əməliyyatı zamanı döyüşçülərimizin göstərdiyi igidlik, cəsarət və peşəkarlıq hərb tariximizin şanlı səhifəsinə çevrildi. Əsgərlərimiz ağır döyüş şəraitində irəliləyərək düşmənin müdafiə mövqelərini yarıb 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanı işğaldan azad etdilər. Bu qələbə yalnız hərbi əməliyyatın uğurla başa çatması deyildi; o, xalqımızın iradəsinin, ordumuzun gücünün və Vətən sevgisinin sarsılmazlığının təcəssümü idi.

Həmin gün Prezident İlham Əliyevin Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciəti tariximizin unudulmaz anlarından birinə çevrildi. “Əziz Şuşa, sən azadsan!” – bu sözlər otuz ilə yaxın yurd həsrəti çəkən insanların qəlbindəki nisgili sevincə, göz yaşlarını qürura çevirdi. O an Şuşanın azadlığı ilə milyonlarla insanın ürəyində illərlə daşınan ağır yük yüngülləşdi. Bu xəbər bir ailənin, bir bölgənin deyil, bütöv Azərbaycan xalqının qələbəsi idi. Şuşa şəhidlərimizin qanı, qazilərimizin fədakarlığı, əsgərlərimizin qəhrəmanlığı və xalqımızın sarsılmaz birliyi bahasına azad edildi. Bu Zəfərin ucalığı da, mənəvi qiyməti də məhz həmin müqəddəs həqiqətdədir.

Şuşanın azadlığı ilə tarixi missiyanın bir mərhələsi tamamlandı, qarşıda isə daha böyük bir vəzifə – şəhərin yenidən qurulması, dirçəldilməsi və əvvəlki şöhrətinə qovuşdurulması dayandı. Çünki torpağı azad etmək qədər onu yaşatmaq, dağıdılmış yurd yerlərini bərpa etmək, tarixi irsi qorumaq və gələcək nəsillərə bütöv şəkildə çatdırmaq da böyük məsuliyyətdir. Zəfər yolu bu qayıdışın rəmzlərindən birinə çevrildi. Şuşada genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı, yollar və infrastruktur yeniləndi, yaşayış evləri və sosial obyektlər inşa edildi, tarixi abidələrin bərpası istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bülbülün və Üzeyir Hacıbəylinin ev-muzeylərinin, Vaqifin muzey-məqbərə kompleksinin, məscidlərin və digər tarixi məkanların yenidən həyata qaytarılması şəhərin mədəni yaddaşının bərpasına xidmət etdi.

Bu gün Şuşa yenidən musiqinin, poeziyanın, sənətin və beynəlxalq görüşlərin ünvanına çevrilir. “Xarıbülbül” Beynəlxalq Musiqi Festivalı, Vaqif Poeziya Günləri və digər mədəni tədbirlər şəhərin tarixi şöhrətini yeni nəfəs və məzmunla yaşadır. Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı kimi Şuşa ölkəmizin zəngin irsini dünyaya təqdim edən mühüm mərkəzə çevrilib. Burada görülən işlər yalnız binaların tikilməsi, yolların salınması və infrastrukturun yenilənməsi ilə məhdudlaşmır. Əsas məqsəd Şuşanın tarixi simasını, milli-mənəvi ruhunu qorumaq, onun əsrlər boyu formalaşmış mədəni mühitini yenidən canlandırmaq və bu misilsiz irsi gələcək nəsillərə ötürməkdir. Şəhərin dirçəlişi həm də doğma yurda qayıdan insanların həyatının, xatirələrinin və ümidlərinin yenidən qurulması deməkdir.

8 Noyabr – Şuşa şəhəri günü bizə bir daha xatırladır ki, Vətən yalnız sərhədlərlə müəyyənləşən coğrafi məkan deyil. Vətən həm də onun daşında, torpağında, tarixində, dilində, musiqisində, yaddaşında və insanlarının mənəvi bağlılığında yaşayır. Şuşanın hər daşı keçmişdən gələn bir səs, hər bərpa olunan abidəsi tarixi ədalətin təntənəsi, hər yeni yaşayış evi isə gələcəyə uzanan ümid körpüsüdür. Bu şəhər qəhrəmanlığımızın da, quruculuq əzmimizin də, milli mədəniyyətimizin də rəmzidir.

Şuşa zamanın ağır sınaqlarından keçdi, işğalın ağrısını yaşadı, lakin öz kimliyini, ruhunu və xalqımızın qəlbindəki yerini itirmədi. Onun azadlığı tariximizin şanlı səhifəsi, dirçəlişi isə dövlətimizin qüdrətinin və xalqımızın qurub-yaratmaq əzminin təcəssümüdür. Bu gün Şuşanın səmasında dalğalanan üçrəngli bayrağımız yalnız qazanılmış hərbi qələbənin deyil, milli birliyimizin, tarixi yaddaşımızın və sarsılmaz dövlətçilik iradəmizin rəmzidir. Şuşa bir daha sübut etdi ki, xalq öz tarixinə, torpağına və milli kimliyinə bağlılığını qoruduğu müddətdə heç bir işğal onun yaddaşını məhv edə bilməz.

Şuşa bizim tariximizdir, mənəvi sərvətimizdir, qürurumuzdur. O, dünən həsrətimizin, bu gün Zəfərimizin, sabah isə daha qüdrətli Azərbaycanın rəmzidir. Bu şəhərin azadlığı ilə ucalan Zəfər səsi nəsillər boyu yaşayacaq, Şuşanın adı Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi qalacaq.