Xəbərlər

İlham Əliyevin siyasətinin ağrılıq mərkəzində ardıcıllıq və etimad durur
14 noyabr 2026, 11:50

Əziz Ələkbərli,

Milli Məclisin deputatı,

Qərbi Azərbaycan İcması

İdarə Heyətinin sədri

İlham Əliyev prezident seçilərkən Azərbaycanın qarşısında bir sıra mühüm vəzifələr dayanırdı: dövlət müstəqilliyini möhkəmləndirmək, iqtisadi potensialı artırmaq, beynəlxalq mövqeləri gücləndirmək və Ermənistanın işğalı altında olan torpaqların azad edilməsinə nail olmaq. Həmin dövrdə Qarabağ münaqişəsinin danışıqlar yolu ilə həlli üçün aparılan beynəlxalq vasitəçilik uzun illərdir nəticəsiz qalırdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə baxmayaraq, işğal davam edir, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində real irəliləyiş əldə olunmurdu.

Belə bir şəraitdə Qarabağ məsələsinin dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan bu məqsədə yalnız diplomatik fəaliyyətlə nail olmağın mümkün olmadığını nəzərə alaraq iqtisadi imkanlarını genişləndirdi, müdafiə potensialını artırdı, ordunun modernləşdirilməsinə və beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirdi. Enerji layihələri ölkəyə böyük iqtisadi imkanlar qazandırdı, müdafiə sənayesinin inkişafı və hərbi quruculuq isə gələcək təhlükəsizlik strategiyasının mühüm hissəsinə çevrildi.

Bu siyasətin tarixi nəticəsi 2020-ci ildə özünü göstərdi. 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın uzun illər ərzində apardığı siyasi, diplomatik və hərbi hazırlığın həlledici mərhələsi oldu. Ordumuzun qəhrəmanlığı və xalqın birliyi nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirlərindən sonra isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyi bərpa olundu. Bununla da müstəqillik tariximizin ən ağır problemlərindən biri aradan qaldırıldı.

Bu qələbənin arxasında Azərbaycan xalqının iradəsi, şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin qəhrəmanlığı və ordumuzun döyüş əzmi dayanır. Tarixi nəticəni yalnız siyasi qərarların uğuru kimi təqdim etmək doğru olmazdı. Bu, bütöv bir xalqın milli iradəsinin, dövlətin hərbi və iqtisadi imkanlarının bir məqsəd ətrafında birləşməsinin nəticəsi idi. Prezident İlham Əliyevin 2024-cü il andiçmə mərasimində 2003-cü ildə qarşıya qoyulmuş əsas məqsədlərin həyata keçirildiyini vurğulaması da həmin siyasi mərhələnin yekunlarına verilən qiymət idi.

İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri müstəqil qərarvermə imkanlarının qorunması olub. Rusiya, İran, Türkiyə, Avropa və Mərkəzi Asiya arasında yerləşən Azərbaycanın mürəkkəb geosiyasi mövqeyi çevik və balanslaşdırılmış diplomatiya tələb edir. Bakı müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərini milli maraqlar və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında qurmağa çalışıb. Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik, Avropa ölkələri ilə enerji və iqtisadi əməkdaşlıq, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, Çin və digər Asiya ölkələri ilə tərəfdaşlığın inkişafı bu siyasətin mühüm istiqamətləridir. Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə Azərbaycanın beynəlxalq proseslərdə fəallığının artması da ölkənin diplomatik imkanlarını genişləndirdi.

Xarici siyasətin iqtisadi məzmunu da getdikcə güclənib. Enerji ixracı, nəqliyyat-logistika layihələri, investisiya və regional bağlantılar Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirən əsas vasitələrə çevrilib. Orta Dəhlizin inkişafı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutlarında ölkəmizin rolunun artması və enerji təchizatının şaxələndirilməsi Azərbaycanın yalnız regional deyil, daha geniş beynəlxalq proseslərdə də əhəmiyyətini yüksəldir.

Qarabağın azad edilməsindən sonra dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri həmin ərazilərdə həyatın yenidən qurulmasıdır. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində şəhər və kəndlər bərpa olunur, yollar, körpülər, elektrik stansiyaları, su təsərrüfatı obyektləri, məktəblər və digər sosial infrastruktur yaradılır. Prezident İlham Əliyevin 2026-cı ildə İslam İnkişaf Bankı Qrupunun illik toplantısında açıqladığı məlumatlara görə, azad edilmiş ərazilərin bərpasına dövlət büdcəsindən 15 milyard dollardan artıq vəsait ayrılıb, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaşayan, işləyən və təhsil alan insanların sayı 90 minə yaxınlaşıb. Bu rəqəmlər müharibədən sonrakı quruculuq işlərinin miqyasını göstərir.

Lakin Qarabağın bərpası yalnız infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmamalıdır. Əsas məqsəd keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarında təhlükəsiz və layiqli həyat şəraitinin yaradılması, daimi iş yerlərinin açılması, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin təmin edilməsidir. Azad edilmiş ərazilərin ölkənin iqtisadi həyatına inteqrasiyası, burada istehsalın və sahibkarlığın inkişafı Böyük Qayıdışın uzunmüddətli nəticələrini müəyyən edəcək.

Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması da müharibədən sonrakı siyasi gündəliyin mühüm istiqamətidir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar və sülh sazişinin mətninin paraflanması Cənubi Qafqazda yeni münasibətlər sisteminin formalaşması üçün diplomatik imkan yaratdı. Bununla belə, əldə edilmiş razılaşmaların davamlı sülhə çevrilməsi üçün tərəflərin üzərinə götürdükləri öhdəlikləri yerinə yetirməsi, regional kommunikasiyaların açılması və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan üçün bu prosesin əsas şərti dövlət suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsidir.

Bu gün ölkənin qarşısında Qarabağ məsələsindən fərqli, lakin əhəmiyyətinə görə heç də ondan geri qalmayan vəzifələr dayanır. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, rəqabətqabiliyyətli istehsalın artırılması, elm və təhsilin gücləndirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və əhalinin rifahının yüksəldilməsi Azərbaycanın növbəti inkişaf mərhələsinin əsas istiqamətləridir. Əldə olunmuş siyasi və hərbi üstünlüklərin davamlı iqtisadi tərəqqiyə çevrilməsi dövlətin qarşısında duran başlıca məsələlərdəndir.

İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas cizgilərindən biri uzunmüddətli məqsədlərin qorunması ilə siyasi vasitələrin dəyişən şəraitə uyğunlaşdırılmasıdır. Qarabağ məsələsində diplomatik danışıqların aparıldığı dövrdə də, hərbi əməliyyatlar zamanı da, müharibədən sonrakı quruculuq mərhələsində də dövlətin suverenliyinin və milli maraqlarının müdafiəsi əsas istiqamət olaraq qalıb. Bu dövrlərin hər birində qarşıya yeni vəzifələr çıxsa da, strateji hədəflər dəyişməyib.

Siyasi ardıcıllıq keçmişdə verilmiş vədləri xatırlatmaqdan daha geniş məna daşıyır. O, qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün məsuliyyət daşımaq, şərait dəyişdikdə yeni qərarlar vermək və əldə edilən nəticələri qoruyub saxlamaq bacarığıdır. Qarabağın azad edilməsi, dövlət suverenliyinin bərpası və azad edilmiş ərazilərdə quruculuq işlərinin başlanması Azərbaycanın son iyirmi ildən artıq müddətdə keçdiyi siyasi yolun ən mühüm nəticələrindəndir. İndi əsas məsələ bu tarixi nailiyyətləri güclü iqtisadiyyat, yüksək sosial rifah və davamlı sülhlə möhkəmləndirməkdir.